1. Vì sao cần hiểu “cấm kỵ” trong môi trường làm việc Nhật Bản

Khi sang Nhật làm việc, nhiều bạn Việt Nam nghĩ chỉ cần “làm tốt chuyên môn” là đủ. Nhưng trong môi trường Nhật, thái độ và cách ứng xử đôi khi còn quan trọng hơn năng lực.
Một hành động nhỏ – như đến muộn vài phút, nói chuyện riêng khi họp, hay không chào hỏi buổi sáng – có thể khiến cấp trên đánh giá bạn là “thiếu ý thức tập thể”.

Người Nhật rất coi trọng văn hóa tổ chức, kỷ luật và sự tôn trọng lẫn nhau. Vì vậy, hiểu rõ những điều “tuy nhỏ mà cấm kỵ” sẽ giúp bạn hòa nhập nhanh, tránh rắc rối và được tin tưởng lâu dài.

2. Đi muộn hoặc nghỉ mà không báo trước

Ở Nhật, đúng giờ = tôn trọng người khác.
Đi muộn dù chỉ 1–2 phút cũng bị xem là thiếu nghiêm túc, đặc biệt trong môi trường công nghiệp, dây chuyền hoặc công sở.

Nếu có việc gấp, cần báo trước càng sớm càng tốt, bằng điện thoại hoặc tin nhắn:

「申し訳ありません。今日は少し遅れます。」
(Tôi xin lỗi, hôm nay tôi sẽ đến trễ một chút.)

Hoặc khi nghỉ đột xuất:

「体調が悪いので、お休みをいただけますか。」
(Tôi cảm thấy không khỏe, xin phép được nghỉ hôm nay.)

👉 Không bao giờ tự ý nghỉ hoặc biến mất không thông báo – đây là lỗi nghiêm trọng nhất đối với người Nhật.

3. Thiếu chào hỏi – ứng xử lạnh nhạt

Ở Việt Nam, việc chào có thể mang tính xã giao, nhưng tại Nhật chào hỏi là nghi thức bắt buộc trong mọi môi trường làm việc.
Không chào = không tôn trọng người khác.

Cách chào phổ biến:

• Buổi sáng: 「おはようございます」 (Chào buổi sáng).

• Gặp trong ngày: 「こんにちは」 (Xin chào).

• Khi tan ca: 「お疲れ様でした」 (Cảm ơn vì hôm nay đã làm việc vất vả).

Cúi đầu nhẹ khi chào là hành vi thể hiện sự tôn trọng, dù bạn là nhân viên mới hay lâu năm.
Người Nhật có thể không nói chuyện nhiều, nhưng họ rất tinh ý trong việc quan sát thái độ. Một cái cúi đầu đúng mực còn có giá trị hơn lời nói khéo.

4. Nói chuyện riêng hoặc làm việc riêng trong giờ làm

Người Nhật cực kỳ coi trọng tập trung trong giờ làm việc.
Dù chỉ nói chuyện vui vài phút, họ vẫn coi đó là làm mất năng suất chung của tập thể.

Cũng không nên:

• Sử dụng điện thoại cá nhân trong giờ làm.

• Nghe nhạc bằng tai nghe khi chưa được phép.

• Ăn uống, cười đùa trong khu vực sản xuất hoặc văn phòng.

Nếu có việc cần thiết, hãy xin phép ngắn gọn:

「すみません、少し電話をしてもいいですか。」
(Xin lỗi, tôi có thể gọi một cuộc điện thoại ngắn được không ạ?)

5. Không tuân thủ quy trình làm việc

Trong môi trường Nhật, “đúng quy trình” quan trọng hơn “làm nhanh”.
Nếu bạn bỏ qua một bước dù chỉ để tiết kiệm thời gian, có thể bị xem là “thiếu trách nhiệm”.

Ví dụ:

• Làm sai quy trình kiểm tra an toàn máy móc.

• Tự ý sửa lỗi mà không báo cấp trên.

• Dùng dụng cụ không đúng loại.

Cách xử lý đúng: khi chưa chắc chắn, hãy hỏi lại:

「このやり方で合っていますか？」
(Cách làm này đã đúng chưa ạ?)

Người Nhật đánh giá rất cao những ai biết hỏi lại để tránh sai sót.

6. Phản ứng cảm xúc tiêu cực nơi làm việc

Trong văn hóa Nhật, kiềm chế cảm xúc là một kỹ năng quan trọng.
Thể hiện sự tức giận, phàn nàn to tiếng, hay tỏ thái độ bực bội nơi làm việc bị xem là hành vi thiếu chuyên nghiệp.

Nếu gặp tình huống khó chịu, hãy giữ bình tĩnh và nói ngắn gọn:

「少し考えさせてください。」 (Xin cho tôi thời gian suy nghĩ một chút.)
Hoặc:
「確認させていただきます。」 (Tôi xin phép kiểm tra lại vấn đề này.)

Người Nhật sẽ hiểu bạn đang xử lý tình huống một cách điềm tĩnh, có trách nhiệm.

7. Tự ý rời vị trí hoặc về sớm mà không báo cáo

Không bao giờ tự ý rời khỏi nơi làm việc mà không thông báo.
Dù chỉ đi ra ngoài 5–10 phút, hãy nói với tổ trưởng hoặc đồng nghiệp gần nhất:

「少し外に出ます。」 (Tôi ra ngoài một chút ạ.)

Nếu muốn về sớm, phải xin phép từ trước, nêu lý do rõ ràng.
Tự ý rời ca hoặc bỏ về sớm là một trong những lỗi bị ghi nhận nghiêm trọng trong văn hóa lao động Nhật.

8. Thiếu ý thức vệ sinh và trật tự

Giữ sạch nơi làm việc là nguyên tắc bất di bất dịch ở Nhật.
Không vứt rác bừa bãi, không để bàn làm việc lộn xộn, không để dụng cụ sai vị trí.

Câu quen thuộc trong công xưởng Nhật là “5S”:

• Seiri (整理): Sàng lọc.

• Seiton (整頓): Sắp xếp.

• Seiso (清掃): Sạch sẽ.

• Seiketsu (清潔): Duy trì sạch.

• Shitsuke (躾): Kỷ luật.

Đây là tinh thần cốt lõi trong mọi nhà máy, công ty Nhật Bản.
Ai giữ khu vực gọn gàng – sạch sẽ – đúng chỗ, người đó được xem là “người làm việc chuyên nghiệp”.

9. Thiếu tinh thần nhóm và không hợp tác

Một lỗi phổ biến của người mới là “chỉ làm phần của mình”, không để ý người xung quanh.
Nhưng ở Nhật, tinh thần “teamwork” (チームワーク) là cốt lõi.
Nếu đồng nghiệp gặp khó, bạn có thể giúp một tay – dù chỉ là sắp lại hàng, nhặt dụng cụ, hoặc chuyển vật liệu.

Câu nói quen thuộc trong công việc nhóm:

「手伝いましょうか？」 (Tôi có thể giúp gì không ạ?)

Người Nhật rất quý những người biết chia sẻ trách nhiệm. Chỉ cần bạn sẵn lòng hỗ trợ, họ sẽ coi bạn là “một phần của đội”.

10. Không cảm ơn hoặc không xin lỗi

Văn hóa “cảm ơn” (ありがとう) và “xin lỗi” (すみません) ở Nhật không phải yếu đuối – mà là lịch sự.

• Khi được ai giúp, hãy nói “ありがとうございます”.

• Khi vô tình gây phiền, hãy nói “すみません”.

Thói quen này thể hiện bạn tôn trọng người khác và biết nhận trách nhiệm.
Người Nhật không đánh giá cao lời giải thích dài dòng, mà đánh giá cao một câu xin lỗi chân thành.

11. Không giữ im lặng khi có lỗi

Một sai lầm thường gặp: khi làm hỏng sản phẩm hoặc gặp sự cố, nhiều bạn giấu đi vì sợ bị mắng.
Nhưng trong văn hóa Nhật, giấu lỗi mới là lỗi nặng nhất.
Cách xử lý đúng:

• Báo ngay cho người phụ trách: 「すみません、間違えました。」 (Xin lỗi, tôi đã làm sai.)

• Cùng họ tìm hướng khắc phục.

Người Nhật coi trọng sự trung thực và thái độ chịu trách nhiệm hơn là “làm hoàn hảo”.

12. Kết luận: tôn trọng – kỷ luật – khiêm tốn

Tất cả những điều cấm kỵ khi đi làm tại Nhật Bản đều bắt nguồn từ ba giá trị chính:

1. Tôn trọng người khác.

2. Giữ kỷ luật và đúng quy trình.

3. Khiêm tốn và biết học hỏi.

Lao động Việt Nam khi hiểu rõ và thực hiện những điều này sẽ nhanh chóng hòa nhập, được đồng nghiệp Nhật quý mến, được cấp trên tin tưởng và có cơ hội phát triển lâu dài.

HamacoHR luôn đồng hành cùng người lao động Việt trong quá trình chuẩn bị, làm việc và sinh sống tại Nhật – đào tạo tiếng Nhật, hướng dẫn tác phong, văn hóa công sở và kỹ năng nghề chuyên sâu, giúp bạn không chỉ có việc làm, mà còn có sự nghiệp bền vững.